De introductie van Paul Frentrop zet de toon van dit debat, waarin vooral heftig gediscussieerd wordt over de toekomst van ABN Amro. Frentrop: ‘Ik ben directeur van Deminor, wat staat voor ‘défence de minorité’, de verdediging van de minderheid. Mijn bedrijf vertegenwoordigt de belangen van aandeelhouders.’ Verwijzend naar de recente ontwikkelingen rondom ABN Amro: ‘ Dat is in uw ogen waarschijnlijk net zo erg als wanneer ik “voorzitter van de stichting voor pedofielen” was geweest.’

Het publiek is inderdaad niet mild over het gedrag van de aandeelhouders in de ABN zaak. Harm Jan de Kluiver, die de belangen van enkele partijen die ABN Amro juist willen opsplitsen, behartigt, legt uit dat deze zaak eigenlijk heel a-typisch is voor de ‘verharding’ van onze economie. Bij ABN waren het de aandeelhouders die in opstand kwamen tegen het bestuur van de bank, dat volgens hen gemaakte beloftes niet nakomt. Het bestuur heeft de bank vervolgens in de verkoop gedaan. Dat is een heel ander verhaal dan bijvoorbeeld PCM, dat slachtoffer geworden is van hedgefunds.

Doorgaand op ABN AMRO: aandeelhouders zijn steeds minder loyaal aan de bedrijven waarin ze beleggen. Het gaat ze om het behalen van zo hoog mogelijke winsten en ze kijken daarbij teveel naar de korte termijn. Hierin schuilt een gevaar, meent de Kluiver. De dynamiek binnen groepen aandeelhouders is groot en onoverzichtelijk geworden. Aandeelhouders proberen beleidswijzigingen bij bestuurders te forceren door de druk op te voeren. Ze zorgen ervoor dat de koersen oneigenlijke effecten krijgen door bepaalde zaken te orkestreren. Je ziet steeds vaker dat besturen noodsprongen gaan maken om aan de wil van de aandeelhouders te voldoen. Je zou bestuurders van bedrijven betere middelen moeten geven om zich te beschermen tegen de aandeelhouders en grenzen te stellen aan de marktwerking. Paul Frentrop is het hier niet mee eens. Hij vindt het een idioot idee dat de eigenaar (de aandeelhouder) minder macht zou hebben dan de manager. Maar ook hij maakt zich zorgen over het korte termijn denken van aandeelhouders.

‘Tomtomisering is het jongste broertje van Big Brother. Steeds meer domeinen van ons leven worden geannexeerd door ons efficiëntiedenken. Dit leidt in toenemende mate tot een onvrije samenleving. Wij beschouwen onszelf slechts nog als processen die op alle niveau’s gemeten en gestuurd worden. Dat geldt zelfs voor onze emoties: in de belevingseconomie van vandaag wordt steeds meer van wat wij meemaken zorvuldig geregisseerd’. Dit is in grote lijnen de stelling van Joep Schrijvers. Maar wat heeft die stelling met globalisering te maken? Schrijvers: ‘Globalisering betekent dat alles met elkaar in verband is komen te staan. De wereld bestaat uit ontelbare aan elkaar geknoopte supply chains. Om die ketens soepel te laten opereren, moet alles steeds efficiënter worden. Het nuttigheidsprincipe is zo langzamerhand de wereld gaan beheersen.’ Bix Jacobse vindt dat we moeten oppassen de term globalisering niet te pas en te onpas te gebruiken: ‘Waar we het hier over hebben is het feit dat we naar een Angelsaksische manier van zakendoen overstappen. Het aandeelhouderskapitalisme resulteert er in dat er geen plaats meer is voor innovatieve bedrijven. Die brengen simpelweg teveel financiële risico’s met zich mee. Ik ben het niet eens met de stelling van Schrijvers dat globalisering ons allen overkomt. Er zijn genoeg mensen die zich tegen deze ontwikkelingen verzetten door zich af te keren van multinationals die in de greep van de aandeelhouders en de constante schaalvergroting zitten. Mensen die zelf innovatieve bedrijfjes beginnen waarin ze alle vrijheid hebben.’
Zal het verzet tegen de terreur van het efficiëntiedenken toenemen? Schrijvers: ‘Mijn hoop is gevestigd op de eigenzinnigheid van mensen. Kijk naar het groeiende aantal opstandige jonge moeders dat weigert een fulltime baan met kinderen te combineren. Er zijn andere waarden dan de carriere alleen. Aan de andere kant moeten we niet vergeten dat het efficiëntiedenken tot enorme welvaart heeft geleid. We moeten zoeken naar manieren om onze welvaart in stand te houden zonder de menselijke maat uit het oog te verliezen. Ik heb zelf besloten amateur in het leven te zijn. Ik streef niet de middelmaat na, maar lief te hebben als doel van mijn leven’.

Het debat begint zoals altijd met een terugblik op de voorstelling. In welk personage en in welke aspecten herkennen de gasten zich het meeste? Harm Evert Waalkens, naast kamerlid ook ecologisch boer in Oost-Groningen, herkent het gevoel van vervreemding uit de voostelling goed. ‘Een boer is tegenwoordig in de eerste plaats manager van een bedrijf, dan pas boer. Maar je moet het boerenleven zoals dat vroeger was ook niet teveel romantiseren. Het is niet slecht dat we tegenwoordig wat bedrijfsmatiger werken en dat het karakter van boerengemeenschappen veranderd is. God is verdwenen uit Jorwerd. Wees blij!’ Elco van der Wilt kan zich het beste vinden in de persoon van Henriette, de Europolitica. ‘We worden als politicus met onderwerpen geconfronteerd waarmee we aan de slag moeten. Met de burger aan de ene kant, die je niet mag negeren en waarnaar je goed moet luisteren. En je eigen visie aan de andere kant. Dat is soms heel moeilijk. Waalkens reageert: ‘We zijn als politieke partijen allemaal op zoek naar oplossingen voor de veranderingen om ons heen’. Van der Wilt: ‘Iedere partij kiest daarin zijn eigen weg. De extremere partijen aan de linker- en de rechterkant benadrukken vooral de gevaren van globalisering en zijn heel protectionistisch in hun oplossingen. Het ‘oude’ traditionele midden zoekt naar stabiliteit en durft uit angst om kiezers te verliezen niet de noodzakelijke stappen te zetten. Het beleid wordt door angst gevoed. We hebben de komende jaren dappere politici nodig, die bereid zijn verder te kijken dan hun neus lang is en daar ook naar durven handelen. Dat gebeurt nu niet. Politici moeten bereid zijn uit te leggen dat we niet meer terug kunnen uit deze veranderende wereld. Dat we ons niet af kunnen sluiten voor wat er om ons heen gebeurt. En dat daar passende maatregelen voor nodig zijn, die in het begin misschien pijnlijk zijn, maar uiteindelijk is het in eenieders belang’. Waalkens: ‘De constante is de kwetsbaarheid van mensen. Wij zoeken naar manieren om daarmee om te gaan, maar we hebben de oplossing nog niet gevonden. We proberen nu een brug te slaan tussen het beschermen van de verliezers van globalisering (in Nederland en elders in de wereld) en het profiteren van de winst die we uit het openbreken van de markten kunnen halen’.

‘Uitleggen’ is het sleutelwoord in dit debat. Beiden wijten de Nederlandse nee-stem aan de Europese Grondwet aan de gebrekkige uitleg die de politiek aan de burger heeft gegeven over het belang en de precieze betekenis van zo’n grondwettelijk verdrag. En dat geldt ook voor andere onderwerpen die op dit moment spelen. Van der Wilt: ‘Het debat over globalisering concentreert zich bijna volledig op de economie, maar je moet mensen ook de andere kanten van globalisering laten zien; de verbanden tussen mensen en culturen zullen de komende jaren ingrijpend veranderen. We moeten daar op inspelen, voor onszelf en voor de rest van de wereld. We kunnen niet langer doorgaan alleen onszelf het beste te gunnen, ook anderen komt een betere wereld toe’. Waalkens is het daarmee eens, maar benadrukt dat je de dilemma’s en de angsten die in de samenleving leven wel moet benoemen. Je kunt daar als politiek niet zomaar overheen stappen. Eric de Vroedt: ‘Is dat niet de spagaat waar de PvdA nu in zit? Jullie waren toch altijd een hele kosmopolitische partij, maar om te kunnen meeregeren, zijn jullie gedwongen je heel anders op te stellen. Waalkens: ‘We hadden in politiek Den Haag een collectieve visie over Europa en de wereld, maar de nee-stem tegen de grondwet is een harde tik op de vingers geweest. Daarna zijn we in onze schulp gekropen. Wij allemaal, niet alleen de PvdA. We kruipen daar nu weer uit en zoeken naar oplossingen waar iedereen zich in kan vinden’ Over de EU: ‘Natuurlijk is een sterke EU belangrijk, maar daar waar het zaken betreft die door onszelf geregeld kunnen worden, moet Brussel zich er niet mee bemoeien. Ik pleit voor een sterk Europa, maar om maar even dicht bij mezelf te blijven: Europa moet van Finsterwolde afblijven!’.

Ondertussen razen de ontwikkelingen door. Bestaat het gevaar dat wij teveel naar de korte termijn kijken waardoor we straks verrast zullen worden door de veranderingen? Waalkens: ‘We moeten zowel op nationaal als op internationaal niveau grote beslissingen nemen. De democratie zal de komende jaren ingrijpend veranderen onder invloed van steeds geavanceerdere informatie-en communicatienetwerken en de opkomst van de civil society. Burgers kunnen zich wereldwijd steeds makkelijker groeperen en zullen in de toekomst meer macht opeisen. Op bestuurlijk niveau moeten we daar nog vormen voor vinden. Hoe geef de burger meer macht en hoe doen we dit op een democratisch verantwoorde manier?’ Kunnen we een voorbeeld nemen aan het bedrijfsleven, dat zich moeiteloos aan mondiale ontwikkelingen weet aan te passen? Waalkens: ‘Die flexibele, pragmatische mentaliteit van het bedrijfsleven is op zich goed. Maar vergeet niet dat veel multinationals zich nog altijd bijzonder slecht gedragen op het gebied van milieu en mensenrechten. Politiek is meer dan business: er zijn veel meer belangen in het spel.’

Wat is er tegen de commercialisering van het voetbal? Henri van der Steen ziet hier een direct verband met de voorstelling: ‘Die Dick, dat ben ik! Ik zie in de voorstelling een pijnlijke confrontatie met de ik-cultuur. Dat gevoel van ontheemding dat Dick heeft, herken ik goed. Ook in het voetbal. Commercialisering zorgt voor minder plezier op het veld. Mensen leven niet meer voor de club. De voetbalbezoeker lijkt meer op een toerist’. Acteur Hein van der Heijden is het met hem eens en voegt toe: ‘Met de komst van internationale spelers is de regionale romantiek verdwenen’.

Volgens Henri van der Steen is het allemaal begonnen met de introductie van de Champions League. ‘Een commerciëel gedrocht, qua opzet totaal verschillend van de nationale- en bekercompetities. Dat systeem met die poules bijvoorbeeld. Alles is er op bedacht om zo veel mogelijk geld te verdienen’. Ook de introductie van de commerciële televisie halverwege de jaren ’90 drukt een zware stempel op het voetbal. Van der Heijden merkt op dat er duidelijk sprake is van een generatieverschil. Hijzelf ergert zich groen en geel aan de reclames op en om het veld. Zijn zoontje van 14 lijkt daar helemaal geen last van te hebben. Die beleeft een wedstrijd in de Arena net zo intens als hijzelf vroeger in De Meer.

Pieter van Os, die het allemaal minder donker inziet, refereert aan het boek ‘Jihad versus MacWorld’ van de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber : ‘Sociaal-economische ontwikkelingen die je op dit moment overal ter wereld ziet plaatsvinden, spelen zich ook in het voetbal af. Enerzijds brengt globalisering vooruitgang. De kwaliteit van de sport neemt toe en ontwikkelingslanden profiteren van het succes van hun stervoetballers in Europa. Anderzijds biedt voetbal een oplossing voor het gevoel van ontheemding in de samenleving. Mensen verlaten zich op hun wortels; hun club’. De voetbalclub als identiteit. Van der Steen beaamt dit: commercie en clubgevoel gaan hand in hand. De commercialisering zal voortzetten en nog perversere vormen aannemen. Het zal hier steeds meer gaan lijken op het media- en reclamecircus rondom American football in de VS. Tegen de macht van de commercie valt nauwelijks op te boksen, maar het wij-gevoel zal niet uit de stadions verdwijnen. Ook al voelt het voor de oudere generaties anders dan vroeger. Het publiek in de Arena mag dan wel voor bioscoopbezoeker worden uitgemaakt, Ajacieden blijven het in hart en nieren.

In 2004 is Eric de Vroedt begonnen aan zijn Mightysociety-reeks, bestaande uit tien theatervoorstellingen over actuele kwesties. Rond de voorstellingen worden sideshows georganiseerd waarin ruimte is voor debat over de thematiek. Na ‘Mightysociety1’ over Nederlandse politiek en populisme en twee voorstellingen over terrorisme, richt De Vroedt zijn aandacht dit keer op de globalisering.

Zoals gebruikelijk bij Mightysociety, bestaat het toneel uit een realistisch weergegeven interieur. Het publiek kijkt de huiskamer binnen van Europarlementariër Henriëtte Draaier. Zij woont daar met haar zoon Bas-Jan en haar vriend, de gewiekste zakenman Raymond. Als globalisten kijken zij vanaf hun balkon uit over het publiek en over de wereld. Ze hebben alles onder controle, althans zo lijkt het. Tot er op een avond onverwacht een onbekend echtpaar op de stoep staat dat binnengelaten wil worden en eenmaal binnen niet meer van plan is om op te stappen. Zij vertegenwoordigen de middenklasse en zijn de dupe van de globalisering. Er ontstaat een voorzichtige discussie die ontaardt in een heftige strijd met absurdistische randjes.
Als toeschouwer word je heen en weer geslingerd tussen de voors en tegens. Dick en Sharon, de ongenode gasten weten de sympathie van het publiek iets meer op hun hand te krijgen. Dit is niet in de laatste plaats te danken aan het spel van Bram Coopmans. Voor zijn rol als Ibrahim K. in ‘Mightysociety2’ werd hij genomineerd voor de Louis d’Or. En nu maakt hij opnieuw indruk als Dick. Het ene moment weet hij als sympathieke lobbes met z’n kwetsbare houding en z’n bijdehante grapjes medelijden op te wekken, om vervolgens met een haast psychopathische uitbarsting iedereen de stuipen op het lijf te jagen.
In het begin van de voorstelling is het even wennen aan de stortvloed van woorden, begrippen en one-liners. Maar de karikaturale personages krijgen langzaam een steeds menselijker gezicht. En daarmee brengen ze ook het onderwerp dichterbij de realiteit. Griezelig herkenbaar is de tekst uit een bedrijfsbrochure die Dick uit zijn hoofd opzegt, bestaande uit zeer fraaie, maar oh zo lege woorden.
‘Mightysociety4’ confronteert de toeschouwer met z’n eigen efficiëntiedenken. Jammer genoeg neemt De Vroedt wat te veel tijd voor z’n verhaal en op een gegeven moment gaat hij te veel uitleggen. Desondanks weet hij het fenomeen ‘globalisering’ op een scherpe manier aan het voetlicht te brengen. En in tegenstelling tot zijn eerdere voorstellingen, velt hij dit keer wel een oordeel. Alle personages in ‘Mightysociety4’ zijn ongelukkig en hiermee is zijn vraag beantwoord.

Dikke boeken over de pro’s en contra’s van het verschijnsel werden vaak genoemd en geciteerd, maar weinig gelezen. Mochten bij u nog The world is flat van Thomas Friedman of Het kristalpaleis van Peter Sloterdijk ongelezen op uw nachtkastje liggen, ga dan naar Mightysociety4.

Mightysociety is een enorm project van theatermaker Eric de Vroedt, die in een reeks van tien voorstellingen actuele thema’s expliciet het theater in wil brengen. Eerdere delen gingen over populisme en terrorisme. Globalisering is een logisch vervolg.

In een onnavolgbare cocktail van citaten, vormingstheater, politieke en economische theorieën ontvouwt zich een plot die leentjebuur speelt bij Wankel evenwicht, Hamlet en de film Funny games van Michael Haneke, waarin de machtigen en de machtelozen van rol wisselen. De machtigen zijn Europarlementariër Henriëtte (Els Ingeborg Smits) en haar topondernemende vriend Raymond (Hein van der Heijden) die voor een maximale winst zijn bedrijf grotendeels outsourcet naar China.

De machtelozen zijn Dick (Bram Coopmans) en Sharon (Carola Arons) die werkloos of overspannen zijn geraakt, juist door de economische ideologie van Raymond, en die in een door Henriëttes idealistische zoon opgezette confrontatie verhaal komen halen. Maar zij kunnen niet op tegen de in dubieuze zaakjes handelende, door Hein van der Heijden razendsnel schakelend neergezette, geldwolf en zijn verleidelijk perverse wereldbeeld.

De tekst is een overweldigende woordenstroom van soundbites en scherpe opmerkingen, met vaart en bravoure gespeeld door alle acteurs, maar in de vormgeving zoekt De Vroedt subtiele contrasten: westerse designmeubels en oosterse videoapparatuur, westerse pianoklanken en Chinese violen, westerse sigaretten en oosterse wokbakjes.

De zoon zoomt de altijd aanwezige camera steeds in op het slachtoffer, om zo nadrukkelijk de afstand tussen de personages te tonen. In de nieuwe wereld is geen plaats voor loyaliteit, iedereen gaat alleen voor zichzelf.

De Vroedt toont zich meer dan in eerdere voorstellingen een postmoderne moralist. We streven naar rijkdom, maar maken het onszelf onmogelijk om gelukkig te worden.

Het is jammer dat De Vroedt aan het eind met een merkwaardige plot-truc de angel uit zijn betoog haalt. Hij lijkt niet dieper te durven snijden en het publiek werkelijk medeschuldig te maken.

© Het Parool, Simon van den Berg 30-03-2007

Alleen al de openingsscène streelt het verwende oog. Over een dun doek glijden trillende videobeelden en erachter bewegen zwarte schaduwen, door zachte pianomuziek begeleid. Als het doek opengaat zien we dezelfde videobeelden op een achterwand, terwijl een van de schaduwen in een oosterse danser verandert.

En dan is het nog niet gedaan met de transformaties: de danser verandert in een filmer, de filmer in een journalist, de journalist in een zoon. Bas-Jan is het kind van de europarlemenatiër Jet. Bas-Jan vertrouwt zijn moeder niet. Hij filmt haar te pas en te onpas en ook haar vriend, een succesvolle zakenman, wordt aan pijnlijke interviews onderworpen.

De politica en de zakenman hebben een deal gesloten: in ruil voor zijn aandacht schuift zij hem subsidie toe. Raymond koopt in het Verre Oosten stinkende fabrieken op die hij met behulp van Europese fondsen schoner maakt. Tenminste dat zegt hij. Dat hij het meeste subsidiegeld in eigen zak steekt vertelt de ‘Groene Ondernemer van het Jaar’ er niet bij.

Theatermaker Eric de Vroedt werkt aan een reeks van tien voorstellingen gebaseerd op actuele kwesties. Eerdere afleveringen van mightysociety gingen over populisme, spindoctors en terroristen. Debatten en eigen krantjes verlevendigen het project. Het nu in première gegane vierde deel behandelt de effecten van de globalisering. De zakenman in De Vroedts zelf geschreven stuk en geregisseerde stuk besteedt arbeid uit aan lagelonenlanden. Massaal ontslag van zijn Nederlandse werknemers is daar het gevolg van.

Twee van die verliezers staan ineens bij de politica voor de deur. Zij komen verhaal halen en dat pakt ongemeen spannend uit, want De Vroedt schrijft messcherpe dialogen. Eindelijk eens geen vage verwijzingen maar keiharde uitspraken – over corruptie en integriteit, volk en elitem stress en menselijkheid en ga zo maar door.

mightysociety4 biedt analyses waar je erg van schrikt. Ineens besef je, bijvoorbeeld, hoezeer politici hun kiezers verachten. Volksvertegenwoordiger Jet kijkt althans diep op hen neer. Els Ingeborg Smits speelt die hooghartige vrouw heerlijk vals. Tegenover haar Hein van der Heijden als de hyperintelligente bad guy – juist: de zakenman. Met de juiste mengeling van wraakzucht en wanhoop spelen Bram Coopmans en Carola Arons de ongenode gasten en Joeri Vos is de nichterig-melancholieke zoon.

Aan het eind legt De Vroedt te veel uit, maar verder heeft hij een voorstelling afgeleverd die amuseert en tegelijk choqueert.

NRC Handelsblad, 29 maart 2007
Anneriek de Jong

Bron: www.nrc.nl

Foto’s: Leonoor Bergen

Zijn wij verwend? Bij deze openingsvraag wordt lang stilgestaan. Liesbeth Noordegraaf-Eelens volgt Peter Sloterdijks’ theorie dat ieder mens verwend is. Voordat we geboren worden, zwemmen we negen maanden in het veilige water van de baarmoeder en worden we gevoed zonder ook maar een vin te hoeven verroeren. Het feit dat die verwenning inherent is aan ons leven, zorgt ervoor dat we in paniek raken bij de stroomversnelling aan mondiale ontwikkelingen waarin wij ons bevinden. We zijn drifitg op zoek naar de schuldige van de onzekerheid en ondoorzichtigheid die globalisering met zich meebrengt. En daar zit hem nog een complicerende factor: juist die ondoorzichtigheid zorgt ervoor dat we de schuldige niet kunnen vinden. We weten niet wie het gedaan heeft en blijven daarom de schuldvraag rondspelen. Dit is een thema dat ook in de voorstelling een belangrijke rol speelt. Voor Rutger Claassen is het geen gegeven dat wij verwend zijn. Wel dat er een soort permanente onzekerheid in ons kapitalistische systeem gebakken zit: ons leven draait om het verwerven van erkenning en status. Ons hele leven lang streven wij naar een zo prominent mogelijke plek binnen dat systeem. Status verwerven we door meer te verdienen en meer te consumeren. Volgens Claassens’ filosofie van de schaarste zitten wij in een tredmolen van een constant terugkerende behoefte naar meer. Het kapitalistische systeem is geschoeid op die dynamiek van behoeftes creëren en bevredigen, maar volgens Claassen zijn wij op een punt beland dat wij ons welzijn, het milieu en onze sociale relaties in gevaar brengen. Daar heeft volgens hem de overheid de taak om in te grijpen. Volgens Noordegraaf-Eelens is het grote makke van deze tijd onze desinteresse. Pas als er iets van ons afgepakt wordt, komen wij uit onze leunstoel overeind. En dat zie je nu precies gebeuren. Mensen zijn bang iets te verliezen en komen in opstand. Moeten we daar iets aan doen? Claassen worstelt met die vraag: je kan de dynamiek uit het economische systeem halen, maar dan ga je terug naar een middeleeuws aandoende statische standenmaatschappij. Of je moet vanuit de overheid proberen ervoor te zorgen dat wij onze houding veranderen. Dat we leren minder te hechten aan status en wij onze verlangens leren temperen. Noordegraaf-Eelens gaat heel anders om met onze verwendheid. De angst voor onzekerheden zou getemperd moeten worden. Het leven is een spel en ieder mens is zelf verantwoordelijk hoe hij dat spel speelt. Het leven gaat met pieken en dalen, daar moet je niet bang voor zijn. Je moet leren van de pech en je stappen in het spel strategisch zetten. De vraag is alleen of ieder mens daartoe in staat is.

Geluk in Global Age

Trouw, 26 maart 2007, Hans Oranje

Eric de Vroedt is een van de weinige jongere regisseurs op dit moment die op weg lijken te zijn om te zijner tijd de artistieke voorhoede te worden in het Nederlandse theater waarin een ouder wordende generatie zo lange tijd de toon heeft gezet: de Rijndersen, van Hove’s en Simonsen van de laatste kwart eeuw en langer. En het siert de ouderen dat zij de jongeren ook de gelegenheid bieden zich te ontwikkelen.

Het laatste en opmerkelijke initiatief is de oprichting door toneelgroep Amsterdam (Ivo van Hove) en de Toneelschuur in Haarlem (Frans Lommerse) van TA-2. Daarin gaan de twee initiatiefnemers een partnerschap aan met (voorlopig) de regisseurs De Vroedt en Thibaud Delpeut. Beiden krijgen ondersteuning bij het realiseren van grotere producties. De Vroedt omschrijft dit als de ‘hardware’ van de voorstelling, waarbij de organisatie van producties de zorg is van het Amsterdamse gezelschap en van de al jaren zo belangrijke Toneelschuur producties.

Voor de Vroedt geeft deze samenwerking een betekenisvolle versnelling in zijn ambities. Geboren in 1972 en opgeleid aan de toneelschool in Arnhem, was hij een van de oprichters van het toneelgezelschap Monk.

In 2003 verliet hij deze groep en begon een project van zeer lange adem, de ‘mightysociety’ in tien afleveringen. Twee weken geleden ging de vierde in première in Antwerpen. “Ik kan me voorstellen dat het project heel ambitieus overkomt, maar dat is niet zo bedoeld”, zegt hij. “Ik wil herkenbaarheid geven aan mijn voorstellingen, en niet als een freelance gastregisseur in het theater rondgaan. Het is ook een optracht aan mijzelf. Met een pleidooi voor kosmopolitisch denken ben je er niet. Je begint met zoiets als een boodschap aan de wereld, maar door het onderzoek dat ik doe voor de teksten die ik schrijf, blijkt alles veel ingewikkelder in elkaar te zitten. Met ‘mightysociety4’, dat gaat over de globalisering, heb ik dat tot in mijn eigen familie ervaren: de angsten die de wereldwijde productie -en informatiestroom oproept, wil ik serieus nemen. Dat probeer ik te laten zien. Het neo-liberalisme is te ver doorgevoerd, en overal heerst het efficiency-denken.”

Het ‘mightysociety’-project is geladen met een ongebruikelijke heftige betrokkenheid bij onze politieke en maatschappelijke werkelijkheid. De eerste aflevering ging over de Fortuyn-revolte, de tweede was een ‘hotelkamer-voorstelling’ over een terrorist die nog anderhalf uur verwijderd is van de aanslag die hij gaat plegen. De derde was gewijd aan de potentiële slachtoffers van die aanslag. In de vierde staat een ‘grachtengordel-gezin’ tegenover een man en vrouw die zich het slachtoffer voelen van de globalisering.

Het gezin bestaat uit de politica Henriette (Els Ingeborg Smits) en haar zeven jaar jongere vriend, de geslaagde zakenman Raymond (Hein van der Heijden). Haar zoon Bas-Jan (Joeri Vos) wandelt voortdurend als een Mefistofeles door de handeling. De bezoekers, Dick en Sharon (Bram Coopmans en Carola Arons) komen op een bloedstollende wijze verhaal halen voor het ontslag dat Dick heeft gekregen omdat het bedrijf een deel van de productie naar een lage lonen-land heeft verplaatst.

Een fraai moment is, wanneer Dick een brochure van het bedrijf voorleest over solidariteit. Werkgever Raymond is groot op een televisiescherm te zien, terwijl Bas-Jan de video bedient. Scherp en venijnig wordt onze steenkoude cultuur vastgelegd, dan weer geestig, dan weer emotionerend.

Naast de productionele begeleiding die De Vroedt in TA-2 krijgt voor de volgende afleveringen van ‘mightysociety’ zal hij bij Toneelgroep Amsterdam ’A Streetcar named Desire’ van Tennessee Williams regisseren. Dat behoort tot het opleidingstraject tot de grote zaal, wat de twee eerste deelnemers van TA-2 ontvangen.

Delpeut gaat daarin de ‘Britannicus’ van Jean Racine regisseren. “Williams schrijft psychologisch theater, en dat is mijn andere kant. Het stuk is een fraaie combinatie van psychologie en politieke discussie, en dat spanningsveld wil ik uitbuiten. In de samenleving vindt een marginalisatie plaats van het theater en eigenlijk de hele cultuur- ik wil terrein terugwinnen.”

Een laatste vraag: waar vindt De Vroedt dat hijzelf staat in het bonte landschap van de kleinere toneelgezelschappen, zoals ’t Barre land, Dood Paard, Growing Up in Public, en zo verder? “Ik voel me sterk verwant met Mug met de Gouden Tand, met Marcel Musters.” Ik had dat antwoord niet verwacht, maar na het zien van ‘mightysociety4’ kan ik me er wel wat bij voorstellen.

(Foto’s: Sanne Peper)